Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP) MYK Üyesi, Eğitim, Parti İçi Gelişim ve Kadro Yetiştirme Sekreteri Evrim Hınçal, Filo Jet faciasına ilişkin soruşturma kapsamında mahkemeye yansıyan bilgilerin, devletin denetim mekanizmalarına ilişkin ciddi soruları beraberinde getirdiğini belirtti. Hınçal, kaptanın yeterlilik belgesinden sosyal sigorta kayıtlarına kadar kamuoyunun yanıt beklediğini vurgulayarak, “İnsan hayatı taşıyan bir gemide kaptanın mesleki yeterliliğini Ulaştırma Bakanlığı, çalışma ve sosyal güvenlik koşullarını Çalışma Bakanlığı denetleyemiyorsa yurttaşın devlete soracağı soru kaçınılmazdır: Siz tam olarak neyi denetliyorsunuz?” dedi. Soruşturma ilerledikçe meselenin yalnızca bir geminin batışı olmaktan çıktığını belirten Hınçal, ortaya çıkan bilgilerin kamu kurumlarının denetim süreçlerinin de ayrıntılı biçimde incelenmesini zorunlu hale getirdiğini ifade etti.
Limanlar Dairesi bu belgeyi kabul ederken neyi denetledi?
Hınçal, mahkemeye yansıyan bilgilere göre Filo Jet kaptanının Türkiye’den aldığı kaptanlık belgesini uzun yıllar yenilemediğinin, daha sonra bir aracı vasıtasıyla 3 bin 500 dolar karşılığında Honduras’tan yeni bir belge aldığının ve bu belgenin KKTC makamlarınca kabul edildiğinin gündeme geldiğini kaydetti.
Limanlar Dairesi’nin söz konusu Honduras belgesinin geçerli olduğunu açıkladığını hatırlatan Hınçal, bu durumda kamuoyuna belgenin hangi inceleme ve doğrulama süreçlerinden geçirilerek kabul edildiğinin açıklanması gerektiğini söyledi.
Hınçal, “Limanlar Dairesi bu belgeyi kabul ederken neyi denetledi? Kaptanın önceki mesleki yeterliliği ve deniz hizmeti kayıtları incelendi mi? Belgenin dayandığı eski Türk kaptanlık belgesinin geçerlilik durumu araştırıldı mı? Honduras makamlarıyla doğrudan doğrulama yapıldı mı? STCW eğitimleri ve yenileme koşullarının yerine getirilip getirilmediği kontrol edildi mi?” diye sordu.
Diğer gemilerdeki kaptanların belgeleri de derhal incelenmeli
Meselenin yalnızca Filo Jet kaptanıyla sınırlandırılmaması gerektiğini vurgulayan Hınçal, KKTC seferlerini gerçekleştiren diğer yolcu gemilerinde görev yapan kaptanların ve kritik görevlerdeki gemiadamlarının yeterlilik belgelerinin hangi yöntemle denetlendiğinin de açıklanmasını istedi.
Hınçal, “Bu facianın ardından bütün yolcu gemilerinde görev yapan kaptanların ve diğer kritik gemiadamlarının belgeleri derhal yeniden incelenmelidir” dedi.
Bir yolcu gemisinin kaptanı nasıl sosyal sigortasız çalıştırılabildi?
Mahkemeye yansıyan bilgiler arasında kaptanın sosyal sigorta yatırımlarının yapılmadığı yönünde bilgilerin de bulunduğunu belirten Hınçal, bu noktada Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın kamuoyuna açıklama yapmakla yükümlü olduğunu söyledi.
Hınçal, “Bir yolcu gemisinin kaptanı nasıl sosyal sigortasız çalıştırılabildi? Filo Denizcilik en son ne zaman denetlendi? Gemide çalışan diğer personelin Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı yatırımları eksiksiz miydi? Yabancı uyruklu mürettebat bulunuyorsa çalışma izinleri kontrol edildi mi?” sorularını yöneltti.
Çalışma Dairesi, Sosyal Sigortalar Dairesi ve ilgili müfettişlerin şirkette bugüne kadar kaç denetim gerçekleştirdiğinin de açıklanmasını isteyen Hınçal, varsa hazırlanan denetim raporlarının kamuoyuyla paylaşılması çağrısında bulundu.
Siz tam olarak neyi denetliyorsunuz?
Hınçal, kamu kurumlarının sorumluluk alanlarına dikkat çekerek, “İnsan hayatı taşıyan bir gemide kaptanın mesleki yeterliliğini Ulaştırma Bakanlığı, çalışma ve sosyal güvenlik koşullarını Çalışma Bakanlığı denetleyemiyorsa yurttaşın devlete soracağı soru kaçınılmazdır: Siz tam olarak neyi denetliyorsunuz?” dedi.
Sorumluluğun kurumlar arasında karşılıklı açıklamalarla geçiştirilemeyeceğini vurgulayan Hınçal, bir müdürün veya bir bakanın arkasına saklanılarak dosyanın kapatılamayacağını ifade etti.
Limanlar Dairesi’nin kaptan ve gemi adamlarının yeterlilik belgelerine ilişkin bütün tanıma işlemlerinin incelenmesini isteyen Hınçal, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın da Filo Denizcilik bünyesinde çalışan personelin sosyal güvenlik ve çalışma kayıtlarını açıklığa kavuşturması gerektiğini belirtti.
Kağıt üzerinde belge görmek denetim değildir
Denetimin yalnızca evrak kontrolünden ibaret olamayacağını vurgulayan Hınçal şöyle devam etti:
“Kağıt üzerinde belge görmek denetim değildir. Dosyaya mühür vurmak denetim değildir. İnsan hayatını korumayan bir sistem görevini yapmış sayılamaz.”
Faciada hangi kurumun görevini yerine getirdiğinin, hangisinin getirmediğinin ve hangi belgenin kim tarafından hangi koşullarda kabul edildiğinin tüm açıklığıyla ortaya çıkarılması gerektiğini belirten Hınçal, sözlerini şöyle tamamladı: